تاريخچه
 


سوئد کشور تشکلات و سازمان‌ها است. گروهی که تشکّل ندارد راه به جايی نمی‌برد. تشکّلات سراسری در سوئد از يک سری حقوق اجتماعی برخوردار می‌باشند و وظايف خاصی را در دستور کار خود دارند. انجمن سراسری مستـأجرين، انجمن سراسری بازنشستگان، انجمن سراسری زنان، انجمن سراسری هنرمندان تأتر،... هر کدام به يک گروه خاصی از مردم اختصاص دارند و در پی احقاق حقوق و آرمان خود هستند.

اقليت‌های مقيم سوئد نيز از اين قاعده مستثنی نيستند. و بسياری از آنان توانسته‌اند به‌ايجاد انجمن واحد و سراسری خود اقدام نمايند. به‌عنوان نمونه‌‌ايتاليايی‌ها، يونانی‌ها، فنلاندی‌ها، ترک‌ها، کردها، يوگسلاو‌ها، اريتره‌ای‌ها...

پيش از بوجود آمدن جمهوری اسلامی، ايرانيان مقيم سوئد را بيشتر دانشجويان تشکيل می‌دادند که در شهر‌های بزرگ سوئد انجمن دانشجويی داشتند و عمدتاً " عضو‌ کنفدراسيون جهانی محصلين و دانشجويان ايرانی" بودند. پس از بوجود آمدن جمهوری اسلامی، سيل مهاجرت ايرانيان به سوئد آغاز شد که ديگر تنها دانشجو نبودند و بر مبنای تمايلات خود در انجمن‌های پراکنده و متضادی گرد آمدند که در عرصه‌های گوناگون سياست، فرهنگ، هنر و ورزش ... فعاليت می‌کردند. اين انجمن‌ها به‌ دليل اختلافات مذهبی، سياسی و ... نه تنها از نزديکی به‌هم پرهيز می‌کردند، بلکه گاه به مقابله با هم نيز می‌پرداختند و رقابتی ناسالم را دامن می‌زدند.

در اواخر سال ۱۹۹۰ جلسه‌ای در استکهلم تشکيل شد که هدف آن تدارک يک برنامه تلويزيونی به زبان فارسی برای ايرانيان مقيم سوئد بود. در اين جلسه مسئولين چند راديوی محلی فارسی زبان، مسئول برنامه تلويزيونی مينياتور، و چند تن از ايرانيان قديمی سوئد شرکت داشتند. ضمن بحث، عدّه‌ای بر اين باور بودند که چون در بين ايرانيان تشتت و چند دستگی زياد است، و ايرانيان از يک تشکل واحد و سراسری در مقابل مقامات سوئد برخوردار نيستند، امکان دستيابی به يک برنامه تلويزيونی همگانی بسيار ضعيف است، و چه بهتر که کوششی برای جمع کردن ساير گروه‌ها به عمل آيد و در صورت توافق ابتدا گام‌های ايجاد يک تشکل سراسری برداشته شود. اين نظر مورد توافق جمع قرار گرفت. به اصغر نصرتی که يکی از شرکت‌کنندگان در جلسه بود مسئوليت داده شد تا با ساير نهادها، انجمن‌ها، و مؤسسات ايرانی گفتگو کند و در صورت تمايل آنان به همکاری، جلسه گسترده‌تری فراخوانده شود.

تماس با گرو‌های ايرانی و تبادل‌نظر با آنان چند ماهی طول کشيد. با وجودی که هدف بسيار پسنديده و عالی ارزيابی شده بود، ترديدها و دشمنی‌ها، مانع اصلی توافق بود. از طرف ديگر بوجود آمدن يک تشکل واحد و سراسری که به‌ گونه‌ای نمايندگی ايرانيان سراسر سوئد را داشته باشد، با منافع اجتماعی پاره‌ای از عناصر و گروه‌ها ( مثل هواداران مجاهدين و حزب کمونيست) که خود را سراسری می‌دانستند هم‌خوانی نداشت. به همين دليل عده‌ای از همان گام نخست اين کار را امکان‌ناپذير می‌دانستند و می‌گفتند مگر می‌شود از شمال تا جنوب سوئد، همه ايرانيان را با همه تفاوت‌های موجود، زير يک تشکل چتر گونه جمع نمود؟!

با وجود همه موانع، سرانجام نتيجه گفتگوهای چند ماهه رضايت‌بخش بود و اکثر گروه‌ها، به‌خاطر اهمّيت مسئله، توافق کردند که در جلسه مشترکی جمع شوند و تصميم واحدی اتخاذ گردد.

در ۱۴ فوريه ۱۹۹۱ نمايندگان ۳۷ گروه ايرانی از استکهلم، شامل انجمن‌های فرهنگی، ورزشی، هنری، سياسی، زنان، جوانان، راديوهای محلی و بنگاه‌های انتشاراتی که در مجموع ۷۰ نفر می‌شدند، در محل انجمن خانه ايران جمع شدند. پس از چند ساعت تبادل نظر، توافق شد برای تدارک اتحاديه سراسری، کميته‌ای انتخاب شود که کار را دنبال نمايد. در کميته انتخاب شده افراد زير شرکت داشتند: اصغر نصرتی، اکبر اغراقی (افتخاری)، مسعود فيروز‌آبادی، ناصر کيهان، علی حيدری، محسن حکيم الهی، ياور استوار.

کميته موقت تدارک
 


کار کميته تدارک، دو سال و نه ماه، يعنی از ۱۴ فوريه ۹۱ تا ۴ نوامبر ۹۳ طول کشيد. اين کميته ضمن تماس با شهرهای سوئد متوجه شد که در شمال سوئد نيز ايرانيانی از شهرهای سوندسوال، امئو، پيتئو، لولئو و بودِن برای تشکيل اتحاديه سراسری شمال سوئد گرد هم جمع شده، اساسنامه‌ای نيز تدوين نموده‌اند. همکاری کميته موقت تدارک با کميته شمال سوئد تا تشکيل کنگره مؤسس ادامه يافت.

امور انجام شده توسط کميته موقت تدارک عبارت بود از :

ــ تبليغ ضرورت تشکيل اتحاديه سراسری ايرانيان مقيم سوئد.

ــ تدوين اساسنامه و آئين‌نامه پيشنهادی در مارس ۱۹۹۱.

ــ تماس با اداره مهاجرت سوئد و ارائه گزارش فعّاليت کميته موقت تدارک و دريافت بودجه از آن اداره.

ــ تماس و سفر به شهر‌های سوئد برای ايجاد کميته‌های هماهنگی محّلی.

ــ صدور اعلاميه‌ها و بيانيه‌ها... و برگزاری سيمنارهای تبادل نظر.

در طول اين دو سال و نه ماه، افت و خيزهای بسيار بر سر راه کميته موقت تدارک وجود داشت. از جمله مشکلات اصلی يکی اين بود که پاره‌ای از عناصر و گروه‌های مخالف جمهوری اسلامی مايل بودند فعاليت‌های سياسی، در سرلوحه کارهای اتحاديه‌ای که درحال تشکيل شدن بود، قرار گيرد. در نتيجه در جلسات بحث و تبادل‌نظر و اغلب در برنامه‌های راديويی کار به مشاجره و بگو‌مگو کشيده می‌شد. مشکلات و اختلاف‌نظرها، بدبينی‌ها و ترديدها، سوء استفاده‌های مخالفين ايجاد اتحاديه سراسری، در مجموع شرايطی بوجود می‌آورد که گاه می‌رفت تا بساط تشکيل اتحاديه سراسری را برچيند. چند تن از جمله مسعود فيروز‌آبادی (۱۴ مارس ۹۲) ياور استوار (۴ آپريل ۹۲) محسن حکيم‌الهی (۶مای ۹۲) استعفا دادند. در مقابل منوچهر تقوی بيات، محمد استکا، ناصر مجاور و سعيد تقوی به کميته موقت تدارک پيوستند، و باز هم پس از مدتی چند تعدادی به کنار رفتند، به‌طوری که در آستانه اولين جلسه مشورتی، اعضای کميته موقت تدارک عبارت بودند از اصغر نصرتی، منوچهر تقوی‌بيات، ناصر کيهان، سعيد تقوی

اوّلين جلسه مشورتی سراسری
 


سرانجام اولين جلسه مشورتی سراسری با شرکت نمايندگان کميته‌های هماهنگی ۱۷ شهر سوئد به‌مدت ۲ روز، در ۲۹ و ۳۰ مای ۹۳ تشکيل شد و تصميمات مشترکی جهت فراخواندن کنگره مؤسس اتخاذ نمود.

اين جلسه تصميم گرفت که :

ــ مسئوليت برگزاری کنگره مؤسس اتحاديه سراسری به‌عهده کميته موقت تدارک باشد.

ــ کنگره در استکهلم و در تاريخ پنجم، ششم و هفتم ماه نوامبر ۹۳ برگزار گردد.

ــ مسئوليت انتخاب نمايندگان شهرها به‌عهده کميته هماهنگی هر شهر و در استکهلم به‌عهده کميته موقت تدارک گذارده شد.

ــ روز دوم اکتبر ۹۳ ساعت ۳ همه شهرها انتخابات را همزمان انجام دهند.

ــ کميته شمال سوئد مسئوليت گردآوری اساسنامه‌های پيشنهادی و تدوين يک پيش‌نويس واحد را به‌عهده گيرد.

ايرانيان مقيم شهرهای سوئد بويژه شهرهای بزرگ، ماه سپتامبر ۹۳ را فراموش نمی‌کنند. در اين ماه ايرانيان خود را برای شرکت در انتخابات دوم اکتبر آماده می‌کردند. همه جا آفيش‌های انتخاباتی به‌چشم می‌خورد. راديوهای محلی با ايرانيان و کانديداها ساعت‌های متوالی مصاحبه داشتند. روز دوم اکتبر تنها در استکهلم ۶۳۱ نفر در انتخابات شرکت کردند و از ميان ۳۴ کانديدا ۱۲ نفر را جهت شرکت در کنگره برگزيدند. در ساير شهرها نيز طی مراسمی، نمايندگان برای شرکت در کنگره انتخاب شدند